Hoe verspreid je effectieve innovatie in het onderwijs?

De titel kost een extra keer ademhalen om hardop uit te spreken: "Bevorderen van disseminatie van innovaties in het beroepsonderwijs. Een review op basis van theorieën en modellen over organisatieontwikkeling", toch heeft het stuk van de hand van Regina Mulder een heel praktische insteek. Literatuurstudie, onderzoek en interviews hebben uitvoerig antwoord opgeleverd op de vraag hoe je vernieuwing in het onderwijs het best kunt verspreiden.

Organisatievraagstuk
Omdat het antwoord een organisatievraagstuk is, heeft Mulder - na een zorgvuldige definitie van 'innovatie' en 'disseminatie' in het eerste deel van haar studie - alle aspecten van de onderwijsorganisatie meegenomen. In het tweede deel bekijkt ze wat de organisatietheorieën over disseminatie zeggen. Het derde deel tenslotte gaat in op de kenmerken van organisaties waarin de verspreiding van inovatie de meeste kans van slagen heeft.

Grondige analyse
Aan de orde komen alle aspecten die relevant zijn om disseminatie te bevorderen en wat je kunt doen om het in het beroepsonderwijs te stimuleren. Mulder stelt daarom voor altijd een analyse te maken van de disseminatie en een organisatieprofiel. Daarnaast vat ze veel kennis samen in praktische blokken. Hierbij een voorbeeld:

Wanneer maakt de disseminatie van vernieuwing de meeste kans?

• bij betrokken en veranderingsgezinde docenten
• bij heldere innovatiedoelen
• bij een management dat de innovatie echt steunt
• bij voldoende reflectie
• bij een oplossing voor een concreet, urgent probleem
• bij innovatie vanaf de werkvloer’ (bottom-up)
• bij innovatie met zichtbaar resultaat

Bedriegelijke eenvoud
De ogenschijnlijke eenvoud van deze punten is hier bedriegelijk omdat hij alles te maken heeft met de ingewikkelde wereld van de school waarin alles met alles samenhangt: de "complexiteit van de context". Verder blijkt uit Mulders studie dat disseminatie geen statisch proces is, vandaar de titel "Disseminatie is beweging." Mulder breekt een lans voor de visie op disseminatie als een vorm van leren en ontwikkelen om de aanpak te laten passen bij de organisatie en omgekeerd.

Small is beautiful
Mulders uitvoerige studie maakt de complexiteit van disseminatie goed duidelijk. De praktische checklists en opsommingen bieden goede aanknopingspunten voor de organisatie van disseminatie in de praktijk. Toch ontkom je na lezing niet aan het gevoel dat je de moed in de schoenen zakt als je succesvolle praktijkverbetering wilt verspreiden. Scholen lijken het meest gebaat bij eenvoud. Hoe simpeler, eenduidiger en misschien zelfs kleinschaliger de vernieuwing, hoe groter de kans dat hij ook is te dissemineren.

Download 'Disseminatie is beweging'.